Duale motivatie (twee innerlijk gekoppelde motivaties)

In de politiek is vaak sprake van een speciaal soort dubbele motivatie. Hierbij zijn de twee motivaties gekoppeld, maar hierbij gaat het niet om een externe koppeling, zoals dat bijvoorbeeld het geval is bij twee motivaties die zodanig extern samenhangen dat als de ene meer wordt bevredigd de andere minder wordt bevredigd en andersom. Het gaat om motivaties die innerlijk gekoppeld zijn om psychologische of politieke redenen. Ze vormen een soort duo, soms een duo vergelijkbaar met Dr. Jekyll en Mr. Hide (die een verbeelding zijn van de “duality of man’s character”). Ze verhouden zich als de voorzijde en de keerzijde van een medaille. Vaak is de voorzijde mooi, maar is de daarmee onlosmakelijk verbonden keerzijde minder mooi en wordt deze verborgen gehouden. Dit type dubbele motivatie speelt zo’n belangrijke rol in de politiek dat het nuttig is hem een eigen naam te geven. In het volgende zal hij worden aangeduid als “duale motivatie” .

Om een voorbeeld te noemen: na de val van ‘de muur’ in 1989 werd in Duitsland de Communistische Partij verboden en sloten veel vroegere communisten zich aan bij “groene” partijen. Maar in hoeverre waren deze ex-communisten nu wérkelijk begaan met het milieu? Het is zeer aannemelijk dat zij niet alleen op deze groene partijen stemden uit liefde voor het milieu, maar ook omdat zij hierin hun emotionele afkeer van het grootkapitaal konden voortzetten. Er was sprake van dubbele motivatie. In overeenstemming hiermee werd het program van deze partijen een medaille met een groene voorzijde en een antikapitalistische achterzijde. Een groot probleem bij een dergelijke duale motivatie is dat het haast onmogelijk is om objectief vast te stellen welke van de twee motivaties voor de partijleiders en de kiezers het zwaarst weegt. Er ontstaat dan ook een voortdurende twist over de vraag wat de “eigenlijke bedoelingen” van zo’n partij zijn. Tegenstanders zeggen dat ze een dubbele agenda voeren.