Wat is politieke motivatie

Motivatie wordt in eerste benadering vaak gedefinieerd als “datgene wat iemand tot bepaald gedrag drijft”. Maar zodra men over deze definitie verder gaat nadenken vallen er twee gebreken in het oog. In de eerste plaats is de term “drijft” niet erg gelukkig. Een mens wordt bij zijn gedrag niet alleen blind gedreven door factoren uit het verleden, maar hij streeft ook naar doelen in de toekomst. Verder is de term “gedrag” veel te beperkt. Deze stamt nog uit de tijd dat de psychologie werd beheerst door het behaviorisme. Maar een mens wordt niet alleen gemotiveerd tot uitwendig zichtbare handelingen, maar ook tot activiteit die uiterlijk niet zichtbaar is, zoals denkprocessen en het doorleven van gevoelens.

Motivatie is een gecompliceerd begrip dat overal mee samenhangt. In een destijds beroemd psychologisch handboek wordt het tezamen met het begrip emotie behandeld in één hoofdstuk: “Motivation and Emotion”. Ook is er een nauwe samenhang met het begrip “zelf” (of “ik” of “mij”). Wie is degene die de motivaties en emoties heeft?

We zullen ons hier beperken tot het studie maken tot de motivaties die een rol spelen in de politiek. Deze worden niet zozeer bepaald door het “zelf” (van de handelende persoon) als wel door de buitenwereld (van de handelende persoon). En terwijl bij de psychologie van het individu de conflicten tussen motivaties zich afspelen binnen de persoon gaat het in de politieke psychologie vooral om conflicten in de buitenwereld.