Wat is politieke motivatie

Motivatie wordt vaak gedefinieerd als “datgene wat iemand tot bepaald gedrag drijft”. Maar zodra men over deze definitie gaat nadenken vallen er twee gebreken in het oog. In de eerste plaats is de term “drijft” niet erg gelukkig. Een mens wordt bij zijn gedrag niet alleen blind gedreven door factoren uit het verleden, maar hij streeft ook naar doelen in de toekomst. Verder is de term “gedrag” veel te beperkt. Deze stamt nog uit de tijd dat de psychologie werd beheerst door het behaviorisme. Maar een mens wordt niet alleen gemotiveerd tot uitwendig zichtbare handelingen, maar ook tot geestelijke activiteiten die uiterlijk niet zichtbaar zijn, zoals denkprocessen, het doorleven van gevoelens of het koesteren van haat. 

Motivatie is een gecompliceerd begrip dat overal mee samenhangt. In een destijds beroemd psychologisch handboek wordt het tezamen met het begrip emotie behandeld in één hoofdstuk: “Motivation and Emotion”. En dat is niet zonder reden. Ook blijkt motivatie nauw samen te hangen met het begrip “zelf” (of “ik” of “mij”). Wie is degene die de motivaties en emoties heeft?

In deze website zal speciaal aandacht worden geschonken aan de motivaties die een rol spelen in de politiek. Daarover is in de gangbare handboeken van de psychologie weinig te vinden. Het wordt dus enigszins pionierswerk. Een belangrijke eigenschap van politieke motivaties is dat ze niet zozeer worden bepaald door het “zelf” (van de handelende persoon) als wel door de buitenwereld (van de handelende persoon). En terwijl bij de psychologie van het individu de conflicten tussen motivaties zich afspelen binnen de persoon gaat het in de politieke psychologie vooral om conflicten in de buitenwereld.