Was rassenhaat een/de oorzaak van kolonialisme en apartheidspolitiek?

Er is hier geen ruimte om deze vraag volledig te bespreken, we willen ons beperken tot enkele steekproeven uit de geschiedenis. Laten we eerst eens kijken naar het ontstaan van het koloniale bewind van Nederland in Indonesië. De eerste Nederlandse kolonie daar werd aan het eind van de 16e eeuw gesticht op Java. Dit was een handelspost. Het doel er van was handel in specerijen. Rassenhaat speelde hierbij geen enkele rol. Wellicht was er in zekere mate sprake van gevoelens van superioriteit, maar dat was dan militaire en culturele superioriteit, geen rassuperioriteit.
         Laten we vervolgens eens kijken naar de blanken die in de 19e eeuw Afrika exploreerden. Deze konden niet anders dan de hier aanwezige culturen inschatten als zijnde van een laag niveau (geen gevorderde natuurwetenschap, geen gevorderde medische wetenschap, enzovoort). Dit had niets te maken met haat. De blanken konden toen twee dingen doen: óf deze mensen ongemoeid laten, óf proberen hun cultuur op een hoger niveau te brengen. Ze kozen voor het laatste, maar dat betekende tevens dat ze de baas gingen spelen. Maar ook deze machtsongelijkheid had niets te maken met haat. Wel kan men hier misschien spreken van een zekere minachting en van blanke superioriteitsgevoelens (die vrijwel onvermijdbaar waren). In een dergelijke situatie is het begrijpelijk dat de hogere cultuur zich wil beschermen tegen opname van als primitief beschouwde elementen van de lagere cultuur, want dat zou een culturele terugval betekenen. Pogingen daartoe waren de invoering van apartheidspolitiek en van segregatie. Dit was echter om vele redenen geen bevredigende oplossing. Dat wil echter niet zeggen dat apartheidspolitiek en segregatie waren gebaseerd op haat.
         Laten we tenslotte eens kijken naar de slavernij. In de oudheid was slavernij een kwestie van macht: slaven hadden de pech in de verkeerde groep geboren te zijn, maar zij werden niet beschouwd als van een minderwaardig ras. In het oude Rome leefden veel Griekse slaven, deze waren vaak slaaf geworden door financiële omstandigheden. De Arabieren die in de middeleeuwen Europese slaven (en slavinnen) maakten beschouwden die niet als minderwaardig. Anders was het bij de slaven die in de 19e eeuw werden getransporteerd van Afrika naar Amerika. Deze werden, mede door de opkomende evolutietheorieën, door hun slavenhouders beschouwd als een inferieur soort mensen die eigenlijk alleen maar geschikt waren om slaaf te zijn. Maar er was geen sprake van dat ze door hun slavenhouders zouden worden gehaat. Andersom natuurlijk wel: hoe meer de slaven later tot het besef kwamen dat slavernij niet zo vanzelfsprekend is als vroeger werd gedacht, hoe meer zij hun slavenhouders begonnen te “haten”.