Tweedimensionaal

Het is duidelijk dat het niet mogelijk is de standpunten van de politieke partijen uitputtend te beschrijven met behulp van één as. Daarom zijn er vele pogingen gedaan om tot betere beschrijvingen te komen door toevoeging van een tweede, verticale as.  In 1956 kwam H.J. Eysenck met twee nogal abstracte dimensies, namelijk een R-factor (radicalism versus  conservatism) en een T-factor (tough– versus tender mindedness). Hierin kwam de R-factor overeen met de toen in Amerika gangbare links-rechts dimensie en had de T-factor een minder reële  betekenis.

De twee dimensies van Eysenck (1956)

In 1973 kwam M. Rokeach met een andere tweedimensionale indeling met als dimensies gelijkheid en vrijheid. Hiermee kon hij de vier in het toenmalige denken belangrijkste stromingen een plaats geven: communisme, socialisme, fascisme en kapitalisme.

De twee dimensies van Rokeach (1973)

Hierna zijn nog vele andere pogingen gedaan om te komen tot een zinvolle tweede as, bijvoorbeeld autoritair/libertijns en conservatief/progressief. In 2006 ontwikkelde A. Krouwel samen met het dagblad Trouw het Kieskompas waarin gebruik wordt gemaakt van een tweedimensionale politieke ruimte met een links/rechts-as en een conservatief/progressief-as.